Άντα Κατσίκη- Γκίβαλου

 

 

  

 

 

Ελένη Χωρεάνθη: Επιλογή παρουσίαση - Πρόσωπα των Γραμμάτων

Άντα Κατσίκη – Γκίβαλου: Εξ αφορμής του αφιερώματος 

“Κ’ Η ΦΑΝΤΑΣΙΑ στο ΛΟΓΙΣΜΟ*”

Σήμερα, έχω την τιμή και τη χαρά να συνομιλήσω με μια εκλεκτή Κυρία της Εκπαίδευσης και της Λογοτεχνίας, ιδιαίτερα της Παιδικής Λογοτεχνίας. Και δεν είναι η πρώτη φορά που συναντιόμαστε με την κυρία Άντα Κατσίκη- Γκίβαλου**.

Η πρώτη μας επαφή και αγαστή συνεργασία έγινε όταν η κυρία Άντα ήταν Πρόεδρος της Επιτροπής των Βραβείων για το Παιδικό και Νεανικό Βιβλίο του περιοδικού «Διαβάζω» (2002-2008, 2019-2022), Πρόεδρος της Επιτροπής Κρατικών Βραβείων Παιδικής Λογοτεχνίας επί πολλά έτη στην Ελλάδα (1992-1999,2009-2011,2012-2014). Με είχε προτείνει ως κριτικό λογοτεχνικών βιβλίων ο τότε διευθυντής του περιοδικού “Διαβάζω”, ο σπουδαίος καλλιτέχνης, ηθοποιός και σκηνοθέτης, Δάσκαλος “Θεατρικού παιγνιδιού, ο Γιώργος Γαλάντης.

Η τωρινή συνάντηση και “συνομιλία” με τη διακεκριμένη πανεπιστημιακή καθηγήτρια, ήταν να γίνει κάπως νωρίτερα χρονικά, όταν ήρθε στα χέρια μου ένας τιμητικός τόμος με τίτλο “Κ’ Η ΦΑΝΤΑΣΙΑ στο ΛΟΓΙΣΜΟ” που, με τη φροντίδα και την επιστημονική επιμέλεια δύο εξαίρετων πανεπιστημιακών δασκάλων, του Δημήτρη Πολίτη και του Γιάννη Σ. Παπαδάτου, μια μεγάλη ομάδα εκλεκτών εκπαιδευτικών λειτουργών προθυμοποιήθηκαν να συμμετάσχουν με εργασίες τους γραμμένες με πολλή αγάπη, θαυμασμό και εκτίμηση του έργου και της προσφοράς της ακάματης φιλολόγου Άντας Κατσίκη - Γκίβαλου στη λογοτεχνία και, κυρίως, στην παιδική λογοτεχνία. Αλλά ποτέ δεν είναι αργά.

*

Ελένη Χωρεάνθη: Κυρία Άντα, εν μέσω θερμού ελληνικού καλοκαιριού, σκέφτηκα να σας υποβάλω "επί χάρτου" μερικές ερωτήσεις οι οποίες αφορούν τις έρευνες και τις εμπειρίες σας τόσο ως ερευνήτριας και πανεπιστημιακής λειτουργού, όσο και ως συγγραφέα σχετικών με τα αντικείμενά σας βιβλίων.

-Άντα Κατσίκη- Γκίβαλου: Αγαπητή Ελένη, σε ευχαριστώ πολύ για την αναφορά σου στον τιμητικό για μένα τόμο “Κ’ η φαντασία στο λογισμό”, που αφιέρωσαν αγαπητοί συνάδελφοι φίλοι και για την πρότασή σου να συμμετέχω σε ένα διάλογο μαζί σου για θέματα λογοτεχνίας. Αγαπητή μου Ελένη, η συνομιλία για θέματα πολιτισμού, λογοτεχνίας, παιδικής λογοτεχνίας ξεκίνησε από την εποχή που συνοδοιπόροι στις επιτροπές κρατικών βραβείων γνωριστήκαμε προσωπικά από κοντά για πρώτη φορά και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Η συνομιλία μαζί σου είναι μια όαση στο άνυδρο πολιτισμικά περιβάλλον που ζούμε και γι αυτό σε ευχαριστώ γι’ άλλη μια φορά.

1. Ως Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, όπου διδάξατε νεοελληνική φιλολογία και παιδική λογοτεχνία, μπορείτε να μου πείτε πώς και γιατί ασχοληθήκατε ιδιαίτερα με την Παιδική λογοτεχνία, πώς ήταν η σχέση σας με τους φοιτητές και πώς οι υποψήφιοι εκπαιδευτικοί της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης έβλεπαν και αντιμετώπιζαν τη διδασκαλία και τη μάθηση. Είχαν όραμα, προβληματισμούς;

- Στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του ΕΚΠΑ δίδασκα επί 26 έτη ως Καθηγήτρια Ελληνικής φιλολογίας «Νεοελληνική Λογοτεχνία» και «Λογοτεχνία για παιδιά και νέους», μαθήματα υποχρεωτικά για τους μελλοντικούς δασκάλους. Η «Λογοτεχνία για παιδιά και νέους» είναι ένα μάθημα απαραίτητο για του φοιτητές και φοιτήτριες των Παιδαγωγικών Τμημάτων, αφού στην επαγγελματική τους ενασχόληση καθημερινά θα πρέπει να γνωρίζουν τα ρεύματα, τους συγγραφείς, τις τάσεις της παιδικής λογοτεχνίας, τα ίδια τα κείμενα και να έχουν αποκτήσει και κριτήρια επιλογής.

Η επαφή μου με τους φοιτητές και τις φοιτήτριες ήταν εξαιρετικά ζεστή. Το μάθημα τους κέντριζε το ενδιαφέρον , το παρακολουθούσαν με ζέση και ευχαρίστηση μπορώ να πω, ενώ αρκετοί από αυτούς ακολούθησαν και το σχετικό μεταπτυχιακό πρόγραμμα ή ακόμη έκαναν και διδακτορικό με πολύ ενδιαφέροντα θέματα. Γενικά υπήρχε ενδιαφέρον για γνώση και αγωνία για την μελλοντική τους «εργασία» στην εκπαίδευση.

2. Ως συγγραφέας τριών τόμων με θέμα Φιλολογικές διαδρομές θέλετε να μας μιλήσετε γι αυτές και ποια τα οφέλη τους για το κοινό;

- Οι τρεις τόμοι μελετών με το γενικό τίτλο Φιλολογικές διαδρομές είναι αποτέλεσμα των προσωπικών, επιστημονικών μου ενδιαφερόντων που απευθύνονται σε αναγνώστες ή μελετητές της νεοελληνικής λογοτεχνίας, ενώ συνδυάζονται σε μεγάλο μέρος τους με τις ανάγκες των φοιτητών και φοιτητριών. Η έμφαση στο έργο συγκεκριμένων λογοτεχνών, ιδιαίτερα ποιητών, όπως του Παλαμά, του Καβάφη, του Βρεττάκου, του Ρίτσου, του Πατρίκιου κ. ά. απευθύνονται σε ένα αναγνωστικό κοινό που ενδιαφέρεται για τους ποιητές αυτούς και θέλει να γνωρίσει καλύτερα πλευρές του έργου τους. Μελέτες όπως αυτές για τον Μάρκο Αυγέρη ή την Έλλη Αλεξίου αποβλέπουν στο να γίνει γνωστό το έργο πνευματικών δημιουργών, οι οποίοι λόγω των ιστορικοκοινωνικών συνθηκών ήταν για πολλά χρόνια απαγορευμένοι και το έργο τους δεν ήταν γνωστό στον πολύ κόσμο.

3. Τι σημαίνει για σας “φιλολογικές διαδρομές” και ποια τα συμπεράσματά σας;

- Οι «φιλολογικές διαδρομές» για μένα είναι η διαχρονική περιπέτεια κυρίως της νεοελληνικής ποίησης μέσα από το έργο ποιητών που όχι μόνο εκπροσωπούν κυρίαρχα αισθητικά ρεύματα από τον 19ο αι. μέχρι την μεταπολεμική γενιά αλλά και που το έργο τους έχει χαράξει δρόμους στη νεοελληνική ποίηση. Μπορώ να πω ακόμη ότι σε προσωπικό επίπεδο τα ποιήματά τους με συγκινούσαν και με συντρόφευαν από τα μαθητικά και στη συνέχεια φοιτητικά μου χρόνια. Φιλολογικές διαδρομές είναι αυτές που μπορεί να κάνει κάθε άνθρωπος που αγαπά τη λογοτεχνία και τον πολιτισμό της χώρας μας, κρατώντας το νήμα που συνδέει το χθες με το τώρα.

4. Στα πλαίσια του έργου σας, έχετε ασχοληθεί με ζητήματα φιλαναγνωσίας. Πώς βλέπετε το θέμα αυτό σήμερα;

-Μελέτες στο συγγραφικό μου έργο (Φιλολογικές διαδρομές Γ΄, Το θαυμαστό ταξίδι, ο συλλογικός τόμος Λογοτεχνική ανάγνωση και διδακτικές εφαρμογές (επιμ.Άντα Κατσίκη- Γκίβαλου 2001), καθώς και ο τόμος των πρακτικών του Συνεδρίου Καλλιεργώντας τη φιλαναγνωσία. Πραγματικότητες &προοπτικές (επιμ.Ά.Κατσίκη- Γκίβαλου - Δ.Πολίτης 2013) έχουν συμβάλει αποτελεσματικά στην προώθηση της ανάγνωσης ιδιαίτερα στην εκπαίδευση και αποτελούν σημαντικό βοήθημα για όσους ενδιαφέρονται για το θέμα αυτό.

Η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας σε θεσμικά περιβάλλοντα ,όπως είναι το δημόσιο σχολείο και οι βιβλιοθήκες, είναι έργο της Πολιτείας. Δυστυχώς μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει οργανωμένο και καθολικής εμβέλειας πρόγραμμα. Ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα φιλαναγνωσίας που είχε αναληφθεί από το ΕΚΕΒΙ και το Υπουργείο Παιδείας το 2010 διακόπηκε απότομα. Μεμονωμένες δράσεις της Εθνικής Βιβλιοθήκης ή κάποιων δημοτικών βιβλιοθηκών δεν λύνουν το πρόβλημα. Στη δε δημόσια εκπαίδευση δυστυχώς η φιλαναγνωσία εναπόκειται κυρίως στον «πατριωτισμό» των ευαισθητοποιημένων εκπαιδευτικών.

5. Μιλήστε μας για το “θαυμάσιο ταξίδι”, εννοώντας την παιδική λογοτεχνία. Ποιος ο ρόλος της εικόνας στα βιβλία για παιδιά. Έγχρωμη ή ασπρόμαυρη εικονογράφηση;

-Η λογοτεχνία για παιδιά, η ανάγνωση των παιδικών και εφηβικών βιβλίων και η μελέτη τους είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική για την συνολική ανάπτυξη και καλλιέργεια των παιδιών και αυριανών κριτικών και ενεργών πολιτών. Πράγματι η ενασχόληση με το παιδικό βιβλίο από τη βρεφική , θα έλεγα ηλικία, είναι ένα «θαυμαστό ταξίδι» (όπως είναι και ο τίτλος του βιβλίου μου με μελέτες για την παιδική λογοτεχνία) στο χώρο της δημιουργικής φαντασίας, του παιχνιδιού και της κριτικής σκέψης.

Τεράστιο ρόλο στα παιδικά βιβλία που απευθύνονται στην προσχολική και πρωτοσχολική ηλικία παίζει η εικονογράφηση, η οποία έχει εξελιχθεί τελευταία όχι μόνο στο εξωτερικό αλλά και στην Ελλάδα. Η εικονογράφηση, έγχρωμη κυρίως, δεν αποτελεί πια αισθητικό διακοσμητικό στοιχείο, αλλά συνομιλεί με τη λεκτική αφήγηση, την επεκτείνει, τη συμπληρώνει ή ακόμη και την ανατρέπει. Αποτελεί μια δεύτερη αφήγηση με εικονιστικούς κώδικες που ενισχύει τη φαντασία του μικρού παιδιού το οποίο «διαβάζοντας τις εικόνες» μπορεί να δημιουργήσει και τη δική του ιστορία. Η μαυρόασπρη εικονογράφηση δεν θεωρείται τόσο ελκυστική για τις πολύ μικρές ηλικίες, όμως συχνά αποκαλύπτει την τέχνη του εικονογράφου, αφήνοντας να κυριαρχεί το κείμενο. Παράλληλα, ενδυναμώνει την παιδική φαντασία η οποία συμπληρώνει και χρωματικά την εικόνα.

6. Είστε η πιο ειδική να μας πείτε πώς βλέπετε σήμερα την παιδική λογοτεχνία, τους νέους συγγραφείς βιβλίων για παιδιά.

-Η παιδική λογοτεχνία είναι ένα από τα πιο απαιτητικά είδη λογοτεχνίας. Στην εποχή μας έχει πολύ προοδεύσει. Στον ελληνικό χώρο έχουν κάνει τη εμφάνισή τους αρκετοί νέοι συγγραφείς οι οποίοι έχουν διευρύνει τη θεματολογία, έχουν χρησιμοποιήσει νεοτερικούς τρόπους αφήγησης με εξαιρετικά δείγματα γραφής, δημιουργώντας ένα αισιόδοξο κλίμα για το παρόν και μέλλον αυτής της λογοτεχνίας.

7. Τι έχει αλλάξει στο χώρο αυτό από την εποχή που ήσασταν “πρόεδρος επιτροπής για επιλογή και βράβευση βιβλίων για παιδιά και εφήβους”, ίσαμε τώρα που η νέα τεχνολογία έχει καλύψει τα πάντα;

-Αγαπητή Ελένη Χωρεάνθη, από την εποχή που ήμουν πρόεδρος άλλαξαν σταδιακά αρκετά πράγματα χωρίς όμως να έχουμε θεαματικές μεταβολές. Πάντως, έχει μειωθεί ο διδακτισμός και έχει αυξηθεί η ελευθερία έκφρασης και η επιλογή τολμηρότερων θεμάτων . Ιδιαίτερα η τεχνολογία δεν έχει επηρεάσει σημαντικά τη θεματολογία ή την αφηγηματική τέχνη των συγγραφέων παιδικού βιβλίου. Εκείνο που είναι βέβαιο είναι ότι έχει συμβάλει ουσιαστικά και θετικά στην παραγωγή νέας μορφής βιβλίων (εικονοβιβλίων, βιβλίων –παιγνιδιών κ.ά. ). Σε ό, τι αφορά τα βιβλία για μεγάλα παιδιά και εφήβους η τεχνολογία απλά βοήθησε να υλοποιηθεί η νέα αντίληψη του λογοτεχνικού βιβλίου, αναδεικνύοντας μια μείξη δημοσιογραφικής και λογοτεχνικής γραφής .

8. Ποια η γνώμη σας για το ψηφιακό βιβλίο; Μπορεί να αντικαταστήσει το παραδοσιακό;

-Θεωρώ ότι παρά την ευκολία που προσφέρει το ψηφιακό βιβλίο που το «έχουμε» και στο κινητό μας δεν μπορεί να αντικαταστήσει το έντυπο βιβλίο με το οποίο δημιουργείται μια ιδιαίτερα φιλική και αγαπησιάρικη σχέση που δεν υπάρχει με την οθόνη του υπολογιστή μας.

9. Πώς βλέπετε τη σχέση της λογοτεχνίας με την Τεχνητή Νοημοσύνη; Ποια τα θετικά και ποια τα αρνητικά στοιχεία;

-Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να παρέχει εύκολη πρόσβαση στο πεδίο των γνώσεων, και των πληροφοριών, μπορεί δηλαδή να εμπλουτίσει την πρώτη ύλη του συγγραφέα, εάν και εφόσον το λογοτέχνημά του σχετίζεται με γνωστικά πεδία (π.χ. ιστορικό μυθιστόρημα, βιβλία γνώσεων κ. ά.). Σε καμιά περίπτωση όμως δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη φαντασία, το ταλέντο, την έμπνευση του δημιουργού.

10. Είναι δυνατόν να γραφτούν βιβλία με εντολές εντολοδόχων;

-Μπορούν να γραφτούν βιβλία « κατά παραγγελίαν»∙ δεν θα έχουν όμως την ελευθερία έκφρασης, ή έκθεσης απόψεων, όπως συμβαίνει με βιβλία που γεννιούνται από την εσώτερη ανάγκη του λογοτέχνη.

11. Τι σας έκανε να στραφείτε προς τη φιλολογική μελέτη και κυρίως της παιδικής λογοτεχνίας και ποια τα οφέλη από τη χρήση θεωριών της λογοτεχνίας στην παιδική λογοτεχνία;

-Η φιλολογική μελέτη και έρευνα που απέκτησα τόσο κατά τις προπτυχιακές όσο και κατά τις μεταπτυχιακές σπουδές μου, καθώς και σε όλη την επιστημονική μου πορεία είναι το μέσον προσέγγισης και ερμηνείας των λογοτεχνικών κειμένων. Η θεωρητική γνώση προσφέρει μια αντικειμενικότερη ανάγνωση των λογοτεχνικών έργων. Θεωρώ ότι και η παιδική λογοτεχνία , ως μέρος της λογοτεχνίας και ιδιαίτερα αυτή που απευθύνεται σε μεγάλα παιδιά και εφήβους μπορεί να αξιολογηθεί εντελώς διαφορετικά και να προσφέρει πολλά περισσότερα, αν μελετηθεί κάτω από το πρίσμα λογοτεχνικών θεωριών. Όμως, ένα λογοτέχνημα μπορεί να ιδωθεί πολυπρισματικά. Κοινωνιολογικοί, ιστορικοί και βιωματικοί παράγοντες τόσο του δημιουργού όσο και του αναγνώστη αποκαλύπτουν πολλά μυστικά της γραφής κάθε λογοτέχνη.

12. Πώς δεν σκεφτήκατε να γράψετε βιβλία εφαρμόζοντας τις γνώσεις από τις αναλύσεις και την έρευνα. Ή μήπως έχετε ανέκδοτα ποιήματα και πεζά;

-Ποτέ δεν μου δημιουργήθηκε η επιθυμία να εκφράσω τα συναισθήματα, τις σκέψεις μου και τους προβληματισμούς μου με λογοτεχνικό τρόπο. Ο δοκιμιακός λόγος και η έρευνα είναι τα πεδία ενασχόλησής μου και αυτά μου προσφέρουν χαρά και ικανοποίηση.

13. Τα τελευταία χρόνια κυρίως, ξεφυτρώνουν σαν τα μανιτάρια τα περίφημα “σεμινάρια Δημιουργικής Γραφής” και η συγγραφή βιβλίων “με δέκα βήματα”. Τι σημαίνει για σας “Δημιουργική γραφή”; Αφού υπάρχει ως μάθημα στα πανεπιστήμια με εισηγητή έναν παιδαγωγό με ανάλογες σπουδές, τον Ανδρέα Καρακίτσιο, χρειαζόμαστε και “φροντιστήρια” εκκόλαψης ποιητών και συγγραφέων πεζογραφίας με “αρπαχτές”;

-Η δημιουργική γραφή έχει εισαχθεί ως μάθημα και σε μεταπτυχιακό επίπεδο εδώ και πολλά χρόνια από τον ποιητή και καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, τον αείμνηστο Μίμη Σουλιώτη. Ακολούθησαν και άλλοι εκλεκτοί συνάδελφοι όπως ο Τριαντ. Κωτόπουλος, ο Ανρ. Καρακίτσιος κ. ά. Η δημιουργική γραφή μπορεί να βοηθήσει σε κάποιο βαθμό ανθρώπους που έχουν ένα ταλέντο αλλά τους λείπει η τεχνική. Είναι επίσης πολύ σημαντικό για τους εκπαιδευτικούς ως μέσον καλλιέργειας της λογοτεχνίας στο σχολείο. Σεμινάρια δημιουργικής γραφής γίνονται από πολλούς ιδιωτικούς φορείς. Η ποιότητά τους όμως εξαρτάται από αυτούς που διδάσκουν. Γενικά, θα υιοθετούσα την παλιά αλλά ισχύουσα αρχή : λογοτέχνης γεννιέσαι , δεν γίνεσαι.

14. Ποιες οι απόψεις σας για τη σχέση των συγγραφέων με τα σύγχρονα κοινωνικοπολιτικά πράγματα;

-Η σύγχρονη λογοτεχνία, πεζογραφία και ποίηση, είναι περισσότερο εσωστρεφής. Τα θέματα που απασχολούν τους δημιουργούς σήμερα περιστρέφονται κυρίως γύρω από υπαρξιακά ζητήματα και είναι ,έστω και αν αυτό δεν δηλώνεται, αυτοαναφορικά. Ο κοινωνικός χαρακτήρας που κυριαρχούσε για αρκετά χρόνια μετά τη μεταπολίτευση έχει υποχωρήσει. Ασφαλώς οι συγγραφείς δεν είναι υποχρεωμένοι να είναι στρατευμένοι, αλλά, και εδώ θα χρησιμοποιήσω μια φράση της Έλλης Αλεξίου, καλό θα είναι να «είναι στρατευμένοι στη συνείδησή τους» και αυτή η συνειδησιακή στράτευση μπορεί να τους κάνει «σηματωρούς και κήρυκες» της εποχή τους.

15. Θα ήθελα τη γνώμη σας για τη σεξουαλική αγωγή στο σχολείο και δη στο Δημοτικό. Ωφελεί το παιδί ο ωμός ρεαλισμός; Ο Ασκητής, ένας σοβαρός επιστήμονας και ειδικός, όταν ρωτήθηκε από μητέρα σχετικά με το θέμα αυτό, της απάντησε ευθέως: “Ενα παιδί και 16 ετών έχει μπροστά του σπουδές…”

-Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση είναι απαραίτητη και πρέπει να διδάσκεται ήδη από τις μεγάλες τάξεις του Δημοτικού, όπως συμβαίνει και στα σχολεία της Ευρώπης. Θεωρώ ότι δεν είναι θέμα ωμού ρεαλισμού από τον οποίον πρέπει να προστατεύονται τα παιδιά μικρής ηλικίας. Όπως συμβαίνει και στην παιδική λογοτεχνία, υπάρχουν πολλοί τρόποι να ενημερώσεις τα παιδιά για ζητήματα που θα τα βοηθήσουν να αντιμετωπίσουν συνθήκες ζωής που πρέπει να γνωρίζουν. Στην εποχή μας η διάχυση των πληροφοριών και η διαστρέβλωσή τους, συχνά από τα ΜΜΕ δημιουργεί στα παιδιά εντυπώσεις που μπορεί να έχουν ολέθριες επιπτώσεις στη ζωή τους. Χρέος του κράτους μέσα από την εκπαίδευση είναι να ενημερώνει τους μαθητές και τις μαθήτριες ώστε με γνώση να σχεδιάζουν τη ζωή τους. Τότε θα μπορούν να σχεδιάσουν αποδοτικότερα και τις σπουδές τους …

16. Οι ιδιαίτερες σπουδές σας, καθώς και η διδακτορική σας διατριβή “Η επίδραση των δημοτικών τραγουδιών στη γλώσσα και στην ποίηση του Παλαμά” αφορούν ένα θέμα που θεωρώ βασικό κυρίως για όσους γράφουν ή νομίζουν πως γράφεται εύκολα ένα ποίημα με “αρπαχτές” φράσεις και λέξεις. θα ήθελα να ακούσω τη γνώμη σας, αν η σύγχρονη ποίηση έχει καθόλου σχέση με το δημοτικό τραγούδι και την παραδοσιακή ποίηση.

-Η ποίηση του Κωστή Παλαμά με είχε απασχολήσει στη διδακτορική μου διατριβή και στη συνέχεια σε πολλές μελέτες μου. Η επίδραση των δημοτικών τραγουδιών είναι φανερή σε πολλά ποιήματά του. Τη συναντάμε όμως και σε μεταγενέστερους ποιητές της Μεταπολεμικής γενιάς ,όπως στον Γ. Ρίτσο, στον Ο. Ελύτη, στον Γ. Σεφέρη, στον Τ. Λειβαδίτη και σε υπερρεαλιστές ποιητές όπως ο Ν.Εγγονόπουλος και ο Μ. Σαχτούρης, ο Ν. Βαλαωρίτης, ο Ε. Κακναβάτος κ.ά. Βασικά θέματα των δημοτικών τραγουδιών, όπως ο έρωτας και ο θάνατος διατρέχουν τα έργα και σύγχρονων δημιουργών ανδρών και γυναικών, όπως η Κική Δημουλά, ή η Κατερίνα Αγγελάκη –Ρουκ. Η σημειολογία των συμβόλων παραμένει , η γλωσσική τους όμως χρήση αναδημιουργείται και το σημασιολογικό πεδίο εφαρμογής τους διευρύνεται.

*

* “Κ’ η φαντασία στο λογισμό”, εκ του σολωμικού “...με λογισμό και μ’ όνειρο...”

*

Σύντομη εργογραφία

**Η Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου, ομότιμη καθηγήτρια στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αθηνών στο γνωστικό αντικείμενο «Ελληνική Φιλολογία» δίδασκε σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο μαθήματα Νεοελληνικής Φιλολογίας και Λογοτεχνίας για Παιδιά και Νέους. Στο συγγραφικό, επιστημονικό και ερευνητικό της έργο ασχολείται κυρίως με το έργο ποιητών και πεζογράφων της γενιάς του 1880, του μεσοπολέμου και της μεταπολεμικής γενιάς. Στο χώρο της Λογοτεχνίας για Παιδιά και Νέους την απασχολούν θέματα ιστορίας, θεματολογίας και υφολογίας σύγχρονων κειμένων παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας, οι σχέσεις λογοτεχνίας και εκπαίδευσης, καθώς και η ανάγνωση και η φιλαναγνωσία. Έχει λάβει μέρος σε πολλά πανελλήνια και διεθνή συνέδρια, μελέτες της έχουν δημοσιευθεί σε έγκυρα περιοδικά, κριτικές της δημοσιεύονται στον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο.

Κυριότερα έργα της

Μ.Αυγέρης, Άπαντα-Ποιητικά (Φιλολογική επιμέλεια και έκδοση σε συνεργασία με τον Π. Σπεντζή, μελέτη για τα ποιήματα της Α΄ περιόδου), Εκδόσεις Κέδρος 1975.

Φιλολογικές διαδρομές(3 βιβλία) Α’ 41999(Οδυσσέας),Β72006’, Γ΄2007, (Πατάκης). Το θαυμαστό ταξίδι: Μελέτες για την παιδική λογοτεχνία12,2005, (Πατάκης), Καλλιεργείται η αγάπη για το διάβασμα; Τόποι ανάγνωσης και τρόποι εκπαίδευσης, Κοινωφελές Ίδρυμα Ιωάννη Σ. Λάτση, Μελέτες 2011, στο διαδικτυακό τόπο: http://www.latsisfoundation.org/.../actionInline_230... (σε συνεργασία με τους., Πολίτη, Δ., Χαλκιαδάκη, Ά. & Τσιαμπάση, Φ.). Έχει επίσης την επιμέλεια τόμων και πρακτικών συνεδρίων που η ίδια έχει οργανώσει, όπως: Παιδική Λογοτεχνία. Θεωρία και Πράξη, Α’1993, Β΄,1995,(Καστανιώτης), Λογοτεχνική Ανάγνωση και Διδακτικές Εφαρμογές. Δημοτικό-Γυμνάσιο-Λύκειο 2001, (Ελληνικά Γράμματα), Όταν … η Ζωρζ Σαρή – 40 χρόνια προσφοράς στη λογοτεχνία για παιδιά και νέους 2009,(Πατάκης) Καλλιεργώντας τη Φιλαναγνωσία. Πραγματικότητες και προοπτικές (μαζί με τον Δ. Πολίτη) 2013,(Διάδραση) κ.ά.

Το 2015 ως ομότιμη καθηγήτρια δίδαξε στη Στοά του Βιβλίου στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο «5 Μαθήματα για τη Λογοτεχνία για παιδιά και εφήβους. Από τον διδακτισμό του μύθου στη μεταμοντέρνα αφήγηση» (Πρόγραμμα 26ος κύκλος,Μάιος-Ιούνιος).

Διετέλεσε επικεφαλής της συντακτικής ομάδας του Ανθολόγιου λογοτεχνικών κειμένων για την Γ΄ και Δ’ και Ε΄ και ΣΤ΄ τάξη Δημοτικού Σχολείου στην Ελλάδα, καθώς και ακαδημαϊκή υπεύθυνος για τη συγγραφή του Ανθολογίου λογοτεχνικών κειμένων της Ε΄ και ΣΤ΄ τάξης του Δημοτικού Σχολείου Κύπρου (Κύπρος, 2013).

Διετέλεσε Γραμματέας και Αντιπρόεδρος του ΔΣ του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου (Ε.ΚΕ.ΒΙ.) κατά τα έτη (1995-2000) και 2011-2012 αντίστοιχα, Πρόεδρος της Επιτροπής των Βραβείων για το Παιδικό και Νεανικό Βιβλίο του περιοδικού «Διαβάζω» (2002-2008,2019-2022), Πρόεδρος της Επιτροπής Κρατικών Βραβείων Παιδικής Λογοτεχνίας επί πολλά έτη στην Ελλάδα (1992-1999,2009-2011,2012-2014) και Πρόεδρος της Επιτροπής Παιδικών Λογοτεχνικών Κρατικών Βραβείων Κύπρου (2013-2016 και 2016- 2019).

*

Παλαιό Φάληρο, 23 Ιουλίου 2026

Λιγότερα